Nadir Anadolu Manzarası Gravürü – Assos Limanı, Behramkale (yaklaşık 1840 – 1850)
Assam Kalası Limanı Gravürü, 19. yüzyıl ortalarına tarihlenen, Anadolu’nun Ege kıyısındaki tarihi Assos (Behramkale) kentinin limanını ve kalıntılarını betimleyen, canlı renklendirilmiş bir gravürdür.
Eser Tipi: El renklendirmeli taş baskı (Hand-coloured Lithograph). Bazı kaynaklarda kalkografi (metal levha baskı) olarak tanımlansa da, bu örnek bakır gravür değil, litografi tekniğiyle üretilmiştir.
Konu: Vue du Port d’Assem-Kalasi (Assam Kalası Limanı Görünümü) – “Assem Kalası”, Osmanlı döneminde Assos için kullanılan addır.
Dönem: 19. Yüzyıl Ortaları (Yaklaşık 1840 – 1850)
Çizerler (Ressamlar): Gravürün temelini oluşturan orijinal çizim, iki sanatçı, Plow ve Delpierre tarafından yapılmıştır. Sahnenin birinin eskizi üzerine diğerinin çalışmasıyla tamamlanmış olması muhtemeldir. Bu isimler, dönemin Osmanlı topraklarını gezen batılı sanatçılardandır.
Yayıncı/Atölye/Telif Sahibi: Brüksel’de faaliyet gösteren J. Gobaud Atölyesi. Bu tür baskılar için genelde “Kalkografi” (Chalcography – metal levha baskı) terimi kullanılsa da, bu örnek litografi (taş baskı) tekniğiyle üretilmiştir. Bu durum, eserin 19. yüzyıl ortalarına tarihlendiğini ve yüksek baskı kalitesine sahip olduğunu göstermektedir.
Sanatsal Analiz:Gravür, antik Assos (Behramkale) kentinin deniz kenarındaki harabelerini betimler. Ön planda, Roma ya da Bizans dönemine ait olduğu düşünülen yüksek bir kule kalıntısı, kayalık sahil ve küçük bir şelale görülür. Orta planda Assos Kalesi’nin surları ve uzakta denizde süzülen yelkenliler sahneye derinlik katar. Ön plandaki şalvarlı, fesli figürler ve develer ise dönemin oryantalist estetik anlayışını yansıtır.
Ek Bilgiler: Bu baskı, popülerliği nedeniyle Comte de Choiseul-Gouffier’in Voyage Pittoresque de la Grèce adlı eserindeki benzer bir sahneden esinlenmiş olabilir. Üzerindeki imza ve teknik özellikler, bunun orijinal levhadan değil, 19. yüzyıl ortalarına ait nitelikli bir yeniden düzenleme veya çoğaltma baskı olduğunu göstermektedir.
Kondisyon: 8/10
19. yüzyıl ortalarına ait bir litografi için çok iyi durumda. Elle renklendirme canlılığını korumuş, kâğıt yapısı temiz ve bütünlüklü. Gözle görülür yırtık, leke veya onarım bulunmamaktadır.
