Tek fitilli gaz yağı lambası…

Hugo Schneider Aktiengesellschaft Metallwarenfabrik (HASAG/HS) imalatı, 19.yüzyıl…

Açma kapama mekanizması üzerinde Allemagne Importe yazısı ile HS markası bulunuyor.HASAG şirketi 20. yüzyıl başlarına kadar kanatlı lamba figürü ve HS markasını kullandı. Bu nedenle lambanın imalat dönemi 19. yüzyıl olarak tarihlenmiştir.

Ayak kısmı metal döküm, gövdesi adi yeşil cam… Fanusun sonradan eklendiği belirlenmiştir.

HS’nin 109 numaralı gaz lambası modeli…

Yükseklik 30 cm., fanusla birlikte 48 cm.

Provenance: G.B. koleksiyonu

Değerlendirme notu:

HS, Hugo Schneider tarafından 1863 yılında Almanya – Leipzig’de kurulan metal eşya şirketidir. Şirket, 20 işçisiyle lamba ve diğer küçük ürünler üretmek üzere faaliyete başlar. Aradan geçen on yıllar içinde büyürken Hitler Almanyasında savunma sanayi – silah tedarikçisi Nazi Holdingine dönüştü. Polonya’dan on binlerce Yahudi ve diğer mahkumlar HASAG’a cephane üretirken öldü.

HASAG’ın 1939 yılı faaliyet raporuna göre işçi sayısı 3.700’e, cirosu yıllık 22 milyon Reichsmark’a ulaşarak Almanya’nın en büyük silah üreticilerinden biri oldu. İkinci Dünya Savaşı’nın patlak vermesiyle fabrikalardaki işçi profili değişti. Seçkin ve güvenilir Alman işçileri savaşa katılırken, HASAG Nazi Hükümetiyle özel bir sözleşme yaparak toplama kamplarında tutulan Yahudilerin işçi olarak kullanılmasına izin verildi.

Savaş sırasında HASAG’ın sekiz Alman şehrinde ve üç Polonya şehrinde fabrikası vardı. İşçilerin çoğu ya esas olarak Doğu Avrupa’dan gelen zorunlu işçiler ya da toplama kamplarındaki mahkumlardı. 1942 ve 1943’te Polonya’daki altı fabrikanın hepsinin yakınında polis gözetiminde idare edilen çalışma kampları kuruldu.  HASAG’ın 1942 yılı başında 13.850 çalışanı vardı. 1944 baharında önce Polonya’dan zorunlu işçi getirmeye başladılar, sonra da toplama kamplarında tutulan Yahudiler köle işçi olarak istihdam edilmeye başlandı.

Fabrika kamp kayıtlarına göre 10.557’si Yahudi ve Yahudi olmayan kadın ve 4.025’i Yahudi erkek olmak üzere toplam 16.581 mahkum vardı. Böylece HASAG Almanya’da zorunlu işçi çalıştıran üçüncü büyük şirket haline geldi. HASAG, erkeklerden daha fazla kadın çalıştırıyordu çünkü Nazi SS teşkilatı kadınlardan daha az ücret alıyordu. Ayrıca kadınlar erkeklerden daha hızlı çalışırken ölüm oranları da daha düşüktü.