Renkli fotomekanik baskı (muhtemelen kolotip temelli baskı ve sonradan renklendirme) üzerine çok aşamalı gofraj (embossing). Kabartmalı dekoratif bordür ve trompe-l'œil ahşap çerçeve baskısı.
Arka yüzde Editör/Yayıncı monogramı, Seri numarası, klişe/Baskı numarası.
14x9 cm.
Kondisyon:7/10
Değerlendirme notu:
Kalın, yüksek kaliteli karton üzerine renkli fotomekanik baskı uygulanmıştır. Merkezde yer alan oval görüntü alanı ile onu çevreleyen inci dizisi bordür, köşelerde bulunan Osmanlı ay-yıldız motifleri ve dekoratif unsurlar çok aşamalı gofraj (embossing) tekniğiyle kabartılmıştır. Dış bordürde trompe-l'œil (göz aldatıcı) etkili ahşap çerçeve baskısı kullanılmıştır. Arka yüzde bölünmüş adres düzeni (divided back) bulunmakta olup "Carte Postale" ibaresi ile seri numarası (13387) yer almaktadır. Galata Kulesi ve çevresini gösteren panoramik İstanbul görünümü. Görüntü üzerinde Fransızca "La Tour de Galata", alt bordürde ise "Constantinople" ibaresi yer almaktadır. Isaac Moise Ahitouv, Osmanlı'nın son döneminde ve Cumhuriyet'in ilk yıllarında faaliyet gösteren önemli İstanbul kartpostal editörlerinden biridir. Bu seri, yalnızca İstanbul ikonografisini belgeleyen bir kartpostal dizisi değil, aynı zamanda kabartma baskı, dekoratif tasarım ve yüksek üretim kalitesiyle dönemin lüks turistik kartpostal üretiminin seçkin örneklerinden birini temsil etmektedir. Ahitouv'un IMA ve IMAC monogramlarını kullandığı bilinmektedir.
-
Thomas Allom (1804 - 1872), Constantinople and the Scenery of the Seven Churches of Asia Minor (1838) "İstanbul-ve Küçük Asya'nın Yedi Kilisesi'nden Görünümler (1838)". Londra: Fisher, Son & Co., tarihli değil ancak 1838 tarihli, birinci baskı. İki cilt. Başlıkları yaldızlı ve sırtında süslemeler bulunan yarı deri dönem cildi. Dört geniş yükseltilmiş yaldızlı bant, tüm sayfa kenarları altın yaldızlı. Cilt I, ilk bölüm, işlenmiş başlık sayfası, 36 sayfa önsöz bir harita, kırk beş levha ve 84 sayfadan oluşmaktadır. Cilt II, ilk bölüm, işlenmiş başlık sayfası, bir harita, kırk beş levha ve 100 sayfadan oluşmaktadır. 28 x 22 cm. İkinci cildi, usta mücellit eliyle restore edilmiştir.
Kondisyon: 8/10 (Sırt İyi durumda, yaldızlı başlıklar ve sırtta dört geniş yükseltilmiş şeritli dekorasyon, çok hafif aşınmış.)
Provenance: Y. C. koleksiyonu
Değerlendirme notu: Thomas Allom (d. 13 Mart 1804 - ö. 21 Ekim 1872), İngiliz mimar ve ressam. Royal Institute of British Architects'in kurucu üyesidir. Aralarında Notting Hill'deki St Peter's Kilisesi ve Ladbroke Estate'in bazı kısımlarının olduğu, Londra'daki pek çok yapıyı tasarlamıştır. Sir Charles Barry ile birlikte Westminster Sarayı gibi pek çok projede yer almıştır. 1827-1871 arasında Royal Academy’de projelerini sergileyen Allom, Britanya Mimarlar Enstitüsü’nün (Royal Institute of British Architects, RIBA) kurucularındandır. Thomas Allom, Avrupa’nın çeşitli ülkelerini resimledi. 1834-1836 arasında mimarlık bilgi ve görgüsünü artırmak amacıyla uzun bir yolculuğa çıktı. Bu yolculuk kapsamında, II. Mahmud döneminde İstanbul’dan başlayıp Anadolu, Suriye ve Filistin’i gezdiği, buralarda resimler yaptığı bilinmektedir. Taslak halinde çizilen bu resimler, İngiliz hakkâkları tarafından çelik üzerine işlenerek gravür olarak Robert Walsh’ın yazdığı bir metin ile birlikte yayımlanmıştır. XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin bazı yerlerini dolaşan ve bu arada İstanbul’da uzunca bir süre kalan ressam pek çok desen yapmış ve bunlar çelik gravür olarak ünlü İngiliz hakkâkları tarafından işlenip İstanbul’da İngiliz elçiliği rahibi Robert Walsh’ın kaleme aldığı açıklamalı bir metinle birlikte Constantinople and the Scenery of the Seven Churches of Asia Minor (İstanbul ve Küçük Asya’nın yedi kilisesinden görünümler) adıyla iki cilt halinde Londra’da yayımlanmıştır (1838). Aynı gravürler L. Galibert ile C. Pellé’nin hazırladıkları açıklama metniyle üç cilt halinde Constantinople ancienne et moderne, comprenant aussi les Sept Eglises de l’Asie Mineure adı altında Paris’te yayınlanmış, metinlerde farklar olmakla beraber resimler aynı klişeler kullanılarak basılmıştır. Bu kitaplardaki resimler arasında Allom’un İstanbul’dan başka Bursa, Manisa, Bergama, Efes, Pamukkale ve Güzelhisar’la ilgili gravürleri de yer alır. Allom gördüklerini en güzel, en canlı şekilleriyle ve ayrıntılarına önem vererek tasvir etmeye çalışan bir sanatkârdır. Bazı gravürleri arasındaki işleniş ve üslûp farkı, ressamın yerinde çizdiği orijinal resimlerin, bu yerleri hiç görmemiş ve şaşılacak derecede çok sayıda hakkâk tarafından işlenmesinden dolayı olduğu düşünülmektedir. Kitabın içindeki resimlerin hepsi Allom’un değildir; bunlardan tamamen uydurma olduğu hissini veren Silivri Kalesi gravürü F. Hervé adlı bir ressama aittir. Aynı şekilde Rumeli ve bilhassa Arnavutluk’u tasvir eden gravürler de başka ressamlarındır. Fotoğrafın henüz bulunmadığı bir dönemde, Osmanlı Devleti’nin başşehri İstanbul’u ve buradaki hayatı zarif bir üslûpla Batı’ya tanıtan Allom’un gravürlerinin birçoğu bugün birer belge niteliğindedir. -
İstanbul'un basılı ilk haritası... (*) Güngörmez Kilisesi (**)- Hartmann Schedel (1440-1514)
- Liber Chronicarum / Nürnberg Kroniği (Dünya Tarihi), 1493 (***)
- Ağaç baskı, 342 x 304 mm.
- Fanila kağıt baskısı
- Çok nadir (****)
- Müzayedeye sunduğumuz gravür haritayı, perspektif - plan olarak da tanımlayabilirdik. Ancak genel anlayışına uyarak "harita" adlandırmasını tercih ediyoruz.
- Bilinen ilk İstanbul haritası aslında Floransalı din adamı Christoforo Buondelmonte'ye aittir. Harita, 1422 yılında hazırladığı yazma atlasta yer alır. (Urbis Constantinopolitanae ... Biblioteca Apostolica Vaticana, env. no.: Vat. Cod. Urb. Lat. 458)
- Buondelmonte’nin planı yazma olduğu için Hartman Schedel’in gravürünü İstanbul'un (Konstantinopolis’in) basılı ilk haritası kabul ediyoruz.
- Harita, 1500’lü yıllardan öncesine ait olması sebebiyle “incunabula" yani beşik baskıdır.
- The Liber Chronicarum by Hartmann Schedel printed in Nuremberg by Anton Koberger in 1493, or Nuremberg Chronicle as it is generally called, is one of the most important German incunables and the most extensively illustrated book of the 15th century.
- The map is recorded as having been printed in 1493 but actually represents Byzantine Constantinople prior to the Ottoman conquest.
- There are only five maps in The Schedel's book that concentrate on Istanbul and the Bosphorus. The illustration of lightening striking the Güngörmez Church is the distinguished and themed one.
- Folyo 257 recto numaralı Güngörmez Kilisesi haritası, tematik vasfı itibariyle dünyadaki ilklerden biri sayılıyor. Haritada, Güngörmez Kilisesi’ne düşen yıldırım anlatılıyor.
- İstanbul, 1490 yılında büyük bir kasırga felaketi yaşar. Şiddetli fırtınadan sonra yıldırımlar düşer, yağmurlar sel olur. Yıldırımlardan biri Güngörmez Kilisesi’ne isabet eder ve çıkan yangında üç bin insan ölür, dört mahalle (800 hane) harabeye döner. Hüseyin Ayvansarayi (Hadîkatü’l-cevâmi‘de) Kabataş Camii’nden bahsederken, (fetih sonrası) baruthâne olarak kullanılan kilisenin havaya uçan kubbe parçalarından birinin denize düştüğünü, bu nedenle bölgeye "Kabataş" denildiği rivayetini aktarır. (TDV İslam Ansiklopedisi, 1992, İstanbul, 5. cilt, sy. 94 - 96)
- 1490 yılındaki kasırgada, Ayasofya'nın (lat. S. Sophia, Hagia Sophia) güneyindeki Iustinianos sütunu yıkılır. Iustinianos sütunu dikkate alınırsa; Ayasofya'nın güney doğudan betimlendiği anlaşılmaktadır. Bizans kaynaklarına bakılırsa kilise Alypios Manastırı yakınlarında yer almaktaydı (Berger ve Bardill, 1998, sy. 18). Hagia Sophia Kilisesi'nin solunda Iohannes Prodromos (tr. Vaftizci Yahya) Kilisesi görülür. Kilisenin üstünde Latince bir kısaltma ile "Joh[ann]is bapt[is]te" kelimeleri okunur. Bu yapı Diipion'daki aslen Iohannes Theologos'a (tr. İncilci Yahya) adanan kilisedir.
- Bu binanın solunda hippodromos'un sphendone'si kalıntı halinde yer alır. İki obelisk sphendone'nin sağına yerleştirilmiştir. Kalıntıların hemen altında Latince olarak "Destruct[i]o antiqua" (tr. yıkılmış eski bina) yazmaktadır. Biraz daha aşağı ilerlendiğinde kubbeli sade bir bina kalıntısı vardır ki; bu yapı Berger ve Bardill'e göre muhtemelen I. Basileios dönemi (867-886) Nea Ekklesia ile ilişkilendirilen ve Osmanlılar tarafından kullanılmış olan Güngörmez Kilisesi'dir.
- Hagia Sophia'nın sağ tarafında kubbesi görünen bina Hagia Eirene Kilisesi'dir. Ne var ki kilisenin üstünde Latince olarak "S. joh[ann]es Crisostoma" (yu. Iohannes Khrisostomos) yazılıdır.
- Bu yapıdan sağa doğru ilerlendiğinde Topkapı Sarayı'nı simgeleyen bir yapı grubu göze çarpar ve bu yapıların üstünde Latince olarak "Domus mag[ni] turci" (Büyük/Muhteşem Türk Sarayı) yazmaktadır. Bu yapıların çevrelediği güneye uzanan alanda Latince "Viridarium" (tr. bahçe) kelimesi okunur ve şüphesiz birkaç ağaçla zenginleştirilmiş bu yeşil alan Topkapı Sarayı'nın bahçesini temsil etmektedir.
- Bahçeden güneye, tasvirin sağ köşesine gelindiğinde sur içinde kubbesi ve kubbenin tepesindeki aydınlatma kubbesi görünen yapı Mangana ile Kynegion arasında bulunan Manganalı Georgios Manastırı'dır. Yapının üstündeki Latince kitabede "S. geor[g]ius" kelimeleri okunmaktadır. Tasvirin merkezinde, tasvirde geniş bir yer kaplayan ve Latince "Stabula cameloru[m] / Stabula equoru[m]" kitabelerinin göze çarptığı yapı Seraglio'ya ait -en büyüğü- deve ve atların tutulduğu sonradan Ahırkapı olarak adlandırılan yeri simgeler.
- Ahırkapı'nın solunda, (daha önde) benzerlerini Selçuklu hanlarında görebileceğimiz köşk mescitleri andıran yapı görülmektedir. Burada herhangi bir kitabe bulunmamaktadır. Bu ilginç binanın solunda ise birbirine iliştirilmiş ve sur içinde gösterilen kayıkhane göze çarpar. Bunlar Kumkapı cephaneliğine aittir ve Sophia Limanı'nda yer alan kayıkhaneleri temsil etmektedirler. Gravürün ön kısımda bir kadırga ve filika betimlenmiştir.
Schedel - Liber Chronicarum kitabının 1493 tarihli latince baskısından dört nüsha Cambridge Üniversitesi Kütüphanesinde tutulmaktadır. Yukarıdaki nüsha elle renklendirilmiş olan baskıdır.
(***) Schedel'in kitabı 1400'lü yıllarda basılan en sofistike kitaplardan biridir.- Nürnbergli Alman fizikçi ve tarihçi Hartmann Schedel, Orta Çağ ve Rönesans'ın yazılı kaynaklarına dayalı ve Latince olarak kaleme alınan Nürnberg Kronikleri, 1493 yılının Haziran ayında bitirir. Baskıyı dönemin en ünlü baskı ustası ve kitap satıcısı Anthonien Koberger (circa 1440/45-1513) yapar.
- Wilhelm Pleydenwurff (1450-1494) eserin metnini görsel olarak destekleyecek ahşap baskılarını hazırlar.
- İlk olarak Latince -Antiqua Rotunda karakterde- yayımlanan eser, Georg Alt tarafından Almanca'ya tercüme edilerek Aralık 1493'te yeniden yayımlanır.
- Eserin ilk iki edisyonunun yayımlanmasının üç yıl sonra tıpkıbasım uzmanı ve yayıncı Johann Schönsperger (circa 1455-1521 öncesi) eserin Almanca olarak, aynı metin ve aynı sayıda ahşap baskı tekniğindeki resim içeriği ile birebir kopyasını Augsburg'da yayımlar.
- 1496 yılındaki söz konusu korsan kopyanın satışlarının iyi gitmesinin ardından 1500'de Schönsperger eserin ikinci Almanca edisyonunu piyasaya sürer. Başlık metni bulunmayan eser araştırmacılar tarafından Liber Chronicarum (tr. Kronikler Kitabı) olarak adlandırılmıştır. Eserin bir diğer başlıkla Nürnberg Kroniği olarak adlandırılmasının nedeni ise basım yerinin Nürnberg olmasından kaynaklanmaktadır. Alman araştırmacılar eseri Die Schedelshe Weltchronik (tr. Schedel'in Dünya Tarihi) olarak adlandırmayı tercih etmişlerdir. Eserin günümüze ulaşan kopyaları çeşitli müze ve kütüphanelerin koleksiyonlarında yer almaktadır.
-
1740 dolaylarında, Philipp Franz Gudenus tarafından resmedilen ve Johann Gottfried Thelott tarafından gravürize edilen 'Üsküdar, Dolmabahçe ve Tophane manzarası' başlıklı İstanbul'un orijinal el boyaması folyo gravür. 'Üsküdar, Dolmabahçe ve Tophane Manzarası, Konstantinopolis" VUË DE TERS=HANA ET KASSIM=PACHA, FAUXBOURGS DE CONSTANTINOPLE ET DE LEURS ENVIRONS SITUÉS À L`ORIENT DE LA VILLE PRINCIPALE Çok nadir, 32,5 x 44 cm. İsveç Kraliyet Kütüphanesi'nde haritalar ve el yazmaları koleksiyonunda, ancak 1963 yılında gün yüzüne çıkarılan bir 18. yüzyıl İstanbul panoraması. 3.74 m uzunluğunda ve 30 cm yüksekliğinde, 10 folyodan oluşan, surlarla çevrili Osmanlı başkentinin Asya kıyısındaki Üsküdar (Scutari) ve Pera'dan Galata'nın yamaçlarının resmedildiği panoramadır. Optik gravür, kağıt üzerine basılı...
Provenance: S. E.
Kondisyon: Kondisyon: 6/10 (Gravürde kağıdın yaşına bağlı lekeler bulunmaktadır.)
Değerlendirme notu: Panoramanın-sanatçının bakış açısından çizildiği konum; klasik İsveç Sarayı tarzında inşa edilmiş olan İsveç büyükelçiliği ikametgahının çatısıdır. 11 Ağustos 1740 - 4 Mayıs 1741 tarihleri arasında Avusturya büyükelçiliğinde görevli askeri ressam olarak İstanbul’da bulunmuş olan Philipp Franz Gudenus’un 14 Şubat 1741 tarihli notlarında, İsveç büyükelçiliği ikametgahına yaptığı ziyaretlerden, Büyükelçilik residans çatısından, muhtemelen bu tarihler arasında bir dönemde çizildiği ileri sürülmektedir. Ana görünümün doğusunda yer imlemede kullanılan rakamlardan örnekler;- Kız Kulesi
- İmparatorluk dökümhanesinin bulunduğu Tophane yakınlarında bulunan ağaçlar tarafından kapanmış geniş bir Mezarlık
- Eski bir İmparatorluk Sarayı; Kremesi -Kiacheque, Roage Köşkü
- Tophane Camii.
