-
Bu özel lot, Türk siyasi hayatının en çalkantılı dönemini belgeleyen, Türkiye'nin önde gelen Haftalık Aktüalite Dergisi - Akis'in 1965 yılı Ekim ayında yayınlanan ardışık dört sayısından oluşmaktadır. Akis, yalnızca bir haber dergisi değil, araştırmacı gazeteciliğin ve dönemin siyasi mizahının önemli bir platformu olarak kabul edilir. 1954-1967 yılları arasında yayımlanan Akis, özellikle Menderes dönemine muhalif yayınları, 27 Mayıs İhtilali sürecindeki rolü ve sonrasında siyasi aktörler arasındaki gerilimi cesurca işlemesiyle kültürel ve tarihi bir değere sahiptir. Sayıların yayınlandığı 1965 yılı Ekim ayı, Türkiye siyasi tarihi ve basın tarihi açısından çok kritik bir dönemeçtir. 10 Ekim 1965'te Adalet Partisi, CHP'yi geride bırakarak tek başına iktidara gelmiştir. Bu dergiler, seçim sonrası ilk haftaları ve yeni iktidarın kuruluşu sürecini adım adım belgelemektedir. Materyal: Dergiler, dönemin matbaa standartlarına uygun olarak hamur kâğıda basılmıştır. Kapaklar genellikle daha kalın ve hafif parlak, yarı-kuşe kâğıttan yapılmıştır, bu da iç sayfalara göre daha dayanıklı bir yapı sağlar. Teknik: Tirajlı haftalık dergi formatında, endüstriyel matbaa tekniği kullanılarak basılmıştır. Kapak tasarımlarında dönemin grafik sanatları ve illüstrasyon anlayışını yansıtan sade, çarpıcı ve sembolik çizimler öne çıkar. Özellikle AP'nin sandalye kaplaması ve İnönü'nün 10 yılı kapaklarındaki sembolik, modernist grafik yaklaşımı dikkat çekicidir. Ancak renk kullanımı, dönemin iki veya üç renkli baskı tekniklerinin sınırları içinde kalmıştır. Marka-İşaret: Yayın Adı: AKİS Haftalık Aktüalite Dergisi Sayılar ve Tarihleri: Sayı 590: 9 Ekim 1965 (Kapak: "KİM KAZANACAK") Sayı 591: 16 Ekim 1965 (Kapak: "AP İKTİDARDA") Sayı 592: 23 Ekim 1965 (Kapak: "İSMET PAŞAYLA 10 YIL") Sayı 593: 30 Ekim 1965 (Kapak: "İKTİDARDA KİM VAR?") Fiyat: Her bir sayı için 125 Kuruş olarak belirtilmiştir. (Dönemin ekonomik verisi için önemli bir detaydır.) Kondisyon: 7/10 Efemera için çok iyi, hafif kozmetik kusurlara rağmen yüksek derecede okunaklı ve tarihi bütünlük korunmuş durumda. Kapak kenarlarında ve köşelerinde hafif yıpranmalar, sararmalar ve zamana bağlı asidik lekeler mevcut. Sırt kısımlarında hafif aşınmalar var, ancak dergilerin bütünlükleri korunmuş. -
Cumhurbaşkanı İsmet İnönü'nün resmî bir sanayi/tesis inceleme gezisinde çekilmiş grup fotoğrafı. Arka yüzde 3.4.948 notu bulunmaktadır. Ferrania fotoğraf kâğıdı üzerine, siyah-beyaz jelatin gümüş baskı. 14x9 cm.
Kondisyon:9/10 Fotoğrafın kontrastı korunmuştur. Yaşa bağlı herhangi bir problem gözlenmemektedir. Genel durumu çok iyidir.
Değerlendirme notu:Bu tarihi fotoğraf, Cumhurbaşkanı İsmet İnönü’nün (Milli Şef) Dönemi’nde (3-4-948) gerçekleştirdiği bir yurt içi tetkik, denetim veya açılış seyahatini belgelemektedir. Fotoğrafın odak noktasında, kendine has tarzıyla melon şapkalı, binici pantolonlu, uzun çizmeli ve bastonlu olarak yer alan Cumhurbaşkanı İsmet İnönü ve hemen sağında askeri/teknik heyet ile bürokratlar yer almaktadır. Arka planda dalgalanan Türk bayrağı altında devletin üst düzey askeri ve idari erkanını bir araya getiren bu an, genç Cumhuriyet'in Anadolu'daki kalkınma, altyapı veya sanayileşme hamlelerini yerinde inceleyen devlet ciddiyetini yansıtmaktadır. Doğrudan devlet başkanını içermesi, dönemin siyasi kadrosunu, kıyafet nizamını ve resmi gezi protokollerini belgelemesi açısından müze kalitesinde çok yüksek tarihsel belge ve nadir efemera değerine sahiptir. -
İsmet İnönü’nün bir grup CHP’li / siyasetçi ile birlikte görüldüğü fotoğraf. Arka yüzde 3.3.951 notu bulunmaktadır. Ferrania fotoğraf kağıdı üzerine bromür baskı / foto-kart baskısı. 14x9
Kondisyon:9/10 Çok İyi (Temiz, yırtıksız, köşeleri hafif yıpranmış, zamana bağlı doğal sararma mevcut)
Değerlendirme notu: Erken Demokrat Parti dönemi, CHP muhalefet yıllarında İsmet İnönü bir grup CHP'li ile birlikte görünüyor. Öndeki kişilerin yakalarındaki CHP altı ok rozetleri var. Bu da fotoğrafı 1951’de, CHP’nin artık iktidarda değil muhalefette olduğu erken DP dönemi bağlamına yerleştiriyor. 1950 sonrası CHP’de özellikle örgüt, muhalefet ve “halka dönüş” tartışmaları öne çıkmıştı; bu dönem CHP genel sekreterliği ve parti yönetimi açısından da hareketli bir dönemdi. Erken Demokrat Parti dönemi, CHP muhalefet yıllarında İsmet İnönü bir grup CHP'li ile birlikte görünüyor. Öndeki kişilerin yakalarındaki küçük rozetler çok kuvvetle CHP altı ok rozeti gibi görünüyor. Bu da fotoğrafı 1951’de, CHP’nin artık iktidarda değil muhalefette olduğu erken DP dönemi bağlamına yerleştiriyor. 1950 sonrası CHP’de özellikle örgüt, muhalefet ve “halka dönüş” tartışmaları öne çıkmıştı; bu dönem CHP genel sekreterliği ve parti yönetimi açısından da hareketli bir dönemdi. -
Ankara Belediyesi'nint un değirmeninin açılışında Başbakan İsmet Paşa, İçişleri Bakanı Cemil bey ve Şehremini Ali Haydar beyin birlikte olduğu fotoğraf. 28 Aralık 1025 tarihli. 13 x 9 cm. Orijianl, nadir, siyah-beyaz fotoğraf. Arkasına Osmanlıca olarak not düşülmüş: "Şehrameneti un değirmeninin resm-i küşadında Şehremini Haydar Bey, Başvekili İsmet Paşa, Dahiliye Vekili Cemil Bey" "28 Kanunuevvel 341" "Pazartesi"
Kondisyon: 10/10
Değerlendirme notu:Cemil Bey (1880-1957) asker kökenli bir devlet adamıdır. Soyadı kanunu sonrasında kendisine Uybadın soyadını almıştır.
Selanik Polis Okulu Müdürü, İstanbul Astsubay Okulu Komutan Yardımcısı, Halep Fırkası Kurmayı, 6. Kolordu Nizamiye 26. Bölük Kurmayı, 6. Kolordu Kurmay Başkan Vekili, 6. Kolordu Kurmayı, 1. Kolordu Kurmay Başkanı, 36-61. Fırka Komutanı, Çatalca Hattı Fasıl Komiseri, Çatalca Bölge Komutanı, Askerî Okullar Müfettişi ve Halk Fırkası Kurucu Üyesi oldu. Trablusgarp, Balkan, Birinci Dünya ve Kurtuluş savaşlarına katıldı. Yarbay rütbesi ile Çatalca Mıntıka Komutanı iken emekliye ayrıldı. 1923 yılından itibaren 6 kez Tekirdağ milletvekilliğine seçildi. Cumhuriyet Halk Partisi’nde genel sekreter olarak (1924-25) görev aldı. Fethi Okyar Hükümetinin Şeyh Said isyanı nedeniyle istifa etmesinin ardından İsmet İnönü tarafından 3 Mart 1925'te kurulan hükümette İçişleri Bakanı olarak (1925-27) bulundu. Milletvekilliği 14 Mayıs 1950 yılı genel seçimlerine kadar sürdü. 5 Temmuz 1957’de öldü.
Ali Haydar Bey (1878-1937) Mülkiye mezunudur. Soyadı kanunu sonrası Yuluğu soyadını almıştır. İzmir Vilayeti Maiyet Memurluğu, Seferihisar, Foçateyn, Milas, Nazilli, Çorlu Kaymakamlıkları, Trabzon-Canik Bölgesi 2.Sınıf Mülkiye Müfettişliği, Dahiliye Vekaleti Muhacirin ve Aşiret Şubesi Müdür Yardımcılığı, Antep, Urfa, Aydın, Isparta, Çatalca ve Bolu Sancakları Mutasarrıflıkları, Dahiliye Vekaleti Mahalli İdareler Umum Müdürlüğü, 1.Sınıf Mülkiye Müfettişliği, Sivas, İstanbul Valilikleri, Ankara Şehreminiliği yapmıştır. 27 Kasım 1926 tarihinde Ankara şehreminliğinden istifa ederek ayrılan Ali Haydar Bey, yapılan ara seçimler sonucunda Mustafa Kemal Paşa’nın isteğiyle önce ikinci dönem, ardından ise üçüncü dönem TBMM’ye İstanbul milletvekili olarak katılmıştır. Üçüncü dönem TBMM’de görev yaptığı süreçte Ali Fethi Okyar'ın 12 Ağustos 1930’da tesis ettiği Serbest Cumhuriyet Fırkası’na (SCF) kendi isteğiyle geçme kararı alan Ali Haydar Bey, SCF’nin 17 Kasım 1930 tarihinde kapanmasının ardından meclis oturumlarına düzenli olarak iştirak etmemiş ve milletvekilliği de daha dönem tamamlanmadan 19 Ocak 1931’de devamsızlık gerekçesiyle düşürülmüştür. Müzayedeye sunduğumuz bu fotoğraf Cumhuriyet tarihinin bu üç önemli şahsiyetini bir arada gösteren, nadir bulunan bir fotoğraftır.
