Costaki Vaphiadis (Kostaki Vafiyadis) tarafından çekilmiş, 1905-1915 arasına tarihlenebilen iki küçük kız çocuğunu gösteren kabin fotoğrafı.
Jelatin gümüş baskı veya geç dönem albümin baskı, karton üzerine monte edilmiş.
Arka yüzde Osmanlıca ve Fransızca iki dilli stüdyo damgası:
Atelier de Photographies
Costaki Vaphiadis
Constantinople
Hamidié Djadessi No. 2
Stamboul
11x17 cm.
Kondisyon:7/10
Orijinal karton taşıyıcısı üzerinde korunmuştur. Genel yüzeyde yaşa bağlı sararma, kirlenme ve ton farklılıkları mevcuttur. Kartonun köşe ve kenarlarında belirgin aşınmalar, ezilmeler ve katman kayıpları görülmektedir. Üst kenarın orta kısmında küçük bir yırtık ve buna bağlı malzeme kaybı bulunmaktadır. Sol üst köşede yüzeysel karton ayrılması (delaminasyon) izlenmektedir. Fotoğraf yüzeyinde yer yer lekelenmeler, oksidasyona bağlı kahverengi beneklenmeler (foxing) ve hafif yüzey aşınmaları gözlenmektedir. Arka yüzde yaşa bağlı kirlenme, lekelenme ve kullanım izleri bulunmakla birlikte fotoğrafhaneye ait mor renkli Osmanlıca ve Fransızca stüdyo damgası okunaklı durumdadır. Yapısal bütünlüğü korunmuş olup, mevcut kusurlar eserin okunabilirliğini ve görsel bütünlüğünü önemli ölçüde etkilememektedir.
Değerlendirme notu:
Stüdyo ortamında çekilmiş, aynı kumaştan dikilmiş benzer elbiseler giyen iki küçük kız çocuğunun tam boy portresi. Figürler oyma ahşap bir bank önünde, desenli minderler üzerinde konumlandırılmış; kompozisyonun sağ alt köşesinde yapay çiçek demeti yer almaktadır. Arka yüzde Costaki Vaphiadis fotoğrafhanesine ait Osmanlıca ve Fransızca stüdyo damgası bulunmaktadır.
Bu fotoğrafın estetik niteliği oldukça yüksektir. Çocuklar simetrik yerleştirilmiş, elleri birbirine temas etmekte ve bakışları doğrudan objektife yönelmiştir. Sağ alttaki çiçek demeti ve bankın burmalı ayakları kompozisyonu dengelemek için bilinçli kullanılmıştır.
Ayrıca kartonun kalitesi de çok iyidir. Bu da Costaki Vaphiadis'in yalnızca teknik olarak değil, kullandığı paspartu ve baskı malzemesi bakımından da dönemin üst düzey İstanbul fotoğrafhanelerinden biri olduğunu göstermektedir. Bu nedenle bu parça, yalnızca aile fotoğrafı değil, aynı zamanda İstanbul stüdyo fotoğrafçılığının güzel bir örneği olarak da değerlendirilebilir.
-
Fesli bir beyefendi ile küçük çocuğun kabin fotoğrafı (paspartulu kart üzerine monte edilmiş fotoğraf). Arka yüzde Osmanlıca ve Fransızca olarak Pohotographie Phebus, Constatinople ve adres bilgi bulunmaktadır. Albümin baskı. 18x12 cm.
Kondisyon:7/10 Kartonda yaşa bağlı sararma, köşelerde hafif aşınmalar, arka yüzde hafif lekelenmeler vardır. Baskı genel olarak kontrastını korumaktadır. Belirgin yırtık veya büyük kayıp gözlenmemektedir.
Değerlendirme notu: Fotoğrafta fesli, kalın bıyıklı bir erkek ile yaklaşık iki-üç yaşlarında küçük bir çocuk görülmektedir. Erkek figür, kıvrımlı sırtlıklı beyaz boyalı Thonet tipi bir sandalyeye oturmakta; çocuk ise yetişkinin dizinde oturmaktadır. Çocuk işlemeli açık renk elbise, koyu çorap ve bağcıklı bot giymektedir. Erkek koyu renk takım elbise, beyaz gömlek, kravat ve feslidir. Arka planda dönemin stüdyo fotoğrafçılığına özgü boyalı dekor fonu ve desenli stüdyo halısı yer almaktadır. Kartonun arka yüzünde Art Nouveau üslubunda hazırlanmış oldukça gösterişli bir stüdyo reklamı bulunmaktadır. Fotoğraf; II. Meşrutiyet dönemi İstanbul stüdyo portreciliğini, Osmanlı kentli orta sınıf aile temsilini, erken XX. yüzyıl çocuk giyim kültürünü ve Beyoğlu fotoğrafhanelerinin Art Nouveau grafik anlayışını yansıtan nitelikli bir örnektir. Osmanlıca "Fotoğrafhâne Phoebus" ve latin harfleriyle fransızca olarak aşağıdaki adres yer almaktadır. PHOTOGRAPHIE PHOEBUS CONSTANTINOPLE 359 Grand'Rue de Péra En face du Bon Marché Kompozisyonda stilize çiçek motifleri, kıvrımlı çizgiler ve ışınlar içerisinde Apollon/Phoebus göndermesi yapan alegorik figürlü bir bezeme kullanılmıştır. Stüdyonun Art Nouveau üslubundaki baskılı kartonu, dönem fotoğrafçılığının kurumsal kimlik ve ticari tasarım anlayışını belgeleyen önemli bir unsur olarak değerlendirilmelidir. -
Bitkisel stüdyo dekoru önünde küçük sandalyeye oturtulmuş yaklaşık 1–2 yaşlarında çocuk portresi. 1900-1905 yılları arasında çekilmiştir. Kabin Fotoğrafı 8x13 cm.
Kondisyon:7/10 Kart sağlamdır. Yaşa bağlı genel sararma, hafif kenar aşınmaları ve alt sağ köşede küçük yüzey kaybı bulunmaktadır. Baskı okunaklı olup belirgin emülsiyon kaybı veya yapısal hasar gözlenmemektedir.
Değerlendirme notu: Fotoğrafın arka yüzünde yer alan stüdyo kartonu, eserin tarihlendirilmesi açısından önemli ipuçları sunmaktadır. Kart üzerinde fotoğrafçı N. Andriomenos (Photographe Centrale) adına hem Sultan Bayezid, 99 Kioktchiler-Bachi hem de Pera, 283 Grand' Rue (Passage Hazzopoulo karşısı) adresleri birlikte basılmıştır. Kaynaklara göre Andriomenos, Sultan Bayezid'deki stüdyosunu 1879 yılında devralmış, Pera'daki ikinci şubesini ise 1895 yılında 283 Grand Rue adresinde açmıştır. Daha sonraki yıllarda Pera şubesi 162 Grand Rue adresine taşınmıştır. Bu nedenle kart üzerinde 283 Grand Rue adresinin yer alması, fotoğrafın Pera şubesinin ilk faaliyet dönemine ait olduğunu göstermektedir. Kartın arka yüzündeki belirgin Art Nouveau tasarım dili (geometrik süslemeler, stilize bitkisel motifler ve döneme özgü tipografi), 1890'ların sonu ile 1900'lerin ilk yıllarında yaygınlaşan kabin kartı estetiğiyle uyumludur. Ön yüzde görülen albümin baskının ton özellikleri, kartın litografik renkli süslemeleri ve çocuğun giyim tarzı da aynı dönemi desteklemektedir. Bu veriler birlikte değerlendirildiğinde fotoğraf için önerilen tarihlendirme: yaklaşık 1898–1902 (c. 1900 ±2 yıl) olarak kabul edilebilir. Kart ayrıca iki açıdan belge değeri taşımaktadır. İlk olarak, Andriomenos'un Sultan Bayezid ve Pera şubelerini birlikte gösteren erken dönem kartonlarından biri olmasıdır. İkinci olarak ise, Osmanlıca ve Fransızca bilgilerin birlikte kullanıldığı çift dilli tasarımı, dönemin İstanbul fotoğraf stüdyolarının kozmopolit kimliğini yansıtan nitelikli bir örnek oluşturmaktadır.
